Rođen je 10. jula 1856. godine u selu Smiljan, u tadašnjoj Austrijskoj carevini (danas Hrvatska), u porodici srpskog pravoslavnog sveštenika Milutina Tesle i Georgine Đuke Tesla. U svojim autobiografskim zapisima Tesla je često isticao majčin uticaj, smatrajući da je upravo od nje nasledio izuzetnu imaginaciju i stvaralački dar. Đuka Tesla posedovala je gotovo neverovatno pamćenje i znala je napamet brojne srpske epske pesme i narodne priče. Odrastajući u Lici, u sredini u kojoj je usmena tradicija i dalje bila snažno prisutna, mladi Tesla je od najranijeg detinjstva bio okružen pričama, pesmama i narodnim predanjem. Kasnije je isticao da su upravo porodično pripovedanje i rano iskustvo usmene kulture snažno oblikovali njegovu maštu i način razmišljanja.

Nakon školovanja u Gospiću i Karlovcu, studirao je tehničke nauke u Gracu i Pragu. Radio je u Budimpešti i Parizu, da bi 1884. godine emigrirao u Sjedinjene Američke Države. U Americi je započeo rad sa Tomasom Edisonom, a ubrzo potom razvio sopstvene ideje koje su dovele do nastanka sistema naizmenične struje, jednog od temelja savremene elektroenergetike.

Tokom života Tesla je registrovao stotine patenata i dao značajan doprinos razvoju radio-tehnike, bežičnog prenosa energije, elektromotora, daljinskog upravljanja i brojnih drugih oblasti. Njegovi pronalasci i istraživanja imali su presudan uticaj na tehnološki razvoj XX veka.

Iako je najveći deo života proveo u inostranstvu, Tesla je ostao snažno vezan za svoje poreklo i srpsku kulturnu tradiciju. Prilikom jedine posete Beogradu 1892. godine susreo se sa Jovanom Jovanovićem Zmajem, čije je stvaralaštvo izuzetno cenio. Kasnije je preveo nekoliko Zmajevih pesama na engleski jezik, želeći da američkoj publici približi srpsku književnost.

Malo je poznato da je Tesla bio i talentovan pisac. Njegova autobiografija My Inventions (Moji izumi), kao i brojni članci, predavanja i eseji, svedoče o izuzetnom osećaju za jezik i pripovedanje. U tim tekstovima Tesla ne govori samo o nauci, već i o detinjstvu, mašti, obrazovanju i procesu stvaranja, otkrivajući jednu manje poznatu, ali podjednako fascinantnu stranu svoje ličnosti.

Poslednje godine života Tesla je proveo u Njujorku, uglavnom u hotelu New Yorker. Iako je svetsku slavu stekao još za života, finansijske teškoće pratile su ga tokom poznijih godina. Godine 1934. odbio je predlog Mihajla Pupina da vodeće američke kompanije osnuju fond za njegovu materijalnu sigurnost i prihvatio je skromnu novčanu pomoć jugoslovenske vlade. Do kraja života ostao je snažno vezan za svoju domovinu i održavao je veze sa jugoslovenskim državnim predstavnicima i kraljevskom porodicom Karađorđević.

Nikola Tesla preminuo je 7. januara 1943. godine u Njujorku, u 86. godini života. Na njegovoj sahrani, održanoj u Katedrali Svetog Jovana Bogoslova na Menhetnu, pored klasičnih kompozicija izvedena je i srpska narodna pesma Tamo daleko, koja je bila među Teslinim omiljenim pesmama. Ovaj simbolični trenutak svedoči o tome da je, uprkos decenijama provedenim daleko od zavičaja, Tesla do kraja života ostao snažno vezan za svoje poreklo i kulturnu tradiciju.

Posmrtni ostaci Nikole Tesle preneti su iz Sjedinjenih Američkih Država u Beograd 1957. godine, zahvaljujući naporima njegovog sestrića Save Kosanovića. Danas se urna sa Teslinim pepelom čuva u Muzeju Nikole Tesle u Beogradu, jedinstvenoj ustanovi posvećenoj njegovom životu i delu.

Nikola Tesla se smatra jednom od najuticajnijih ličnosti u istoriji nauke, ali i simbolom stvaralačke imaginacije, intelektualne radoznalosti i neiscrpne vere u moć ljudskog uma.

Izvori:

Nikola Tesla, Moji izumi (My Inventions), 1919.

John J. O'Neill, Prodigal Genius: The Life of Nikola Tesla, 1944.

Vladimir Pištalo, Tesla, portret među maskama, Laguna, Beograd.

Marc J. Seifer, Wizard: The Life and Times of Nikola Tesla, Citadel Press.

Muzej Nikole Tesle, Beograd.

Wikipedia